Teminat

-Bir Sezgin RIZAOĞLU yazısı-

Kuzeyliler futbol dünyasına kaleciler kadar önemli hücumcular kazandırmakta da epey marifetli. Bunun son örneği Zlatan İbrahimoviç. Peki geçmişte kimler vardı İşte dönemine göre ön plana çıkan golcü Vikingler.

İskandinavya’da futbolun gelişimi İngiltere’yle büyük paralellik gösterir. İngiliz tüccarlar İngiltere’yle aynı dönemde futbolun yarımadada yaygınlaşmasına önayak olur. İlk döneminde istenilen sonuçları alamayan İskandinav futbolunda oyun anlamında ön planda ‘atmaktan daha çok yememek vardır. Özellikle o dönem Nils Middelboe gibi savunma yanı kuvvetli isimler ön plandadır. Ama kuzey futbolunun dünya sahnesine hücum anlamında birini kazandırması uzun sürmeyecektir.

İlk Hücumlar

Danimarkalı Poul “Tist” Nielsen, golleriyle o soğuk toprakları ısıtacaktır. Daha 18 yaşındayken milli formayı giyen Danimarkalı oyuncu özellikle 1912 Olimpiyatlarında takımının finale çıkmasına önemli katkıda bulunacaktır. En unutulmazı ise ezeli rakipleri İsveç ile oynanan ve 10-0 biten maçta rakip kaleye altı gol bırakmasıdır. Hala günümüzde 52 golle Danimarka Milli Takımı’nın en golcü iki futbolcusundan biri olan Nielsen tüm kariyerini Kopenhag Boldklub’ta geçirse de futbol dünyasına Kuzey topraklarında da golcü çıkacağını göstermiştir.

Ondan bayrağı devralan ise Kattegat Denizi’nin diğer yakasındaki İsveçli Sveen Rydell olur. Geçtiğimiz yıllarda Zlatan’ın kırdığı İsveç formasıyla en çok gol atan futbolcu rekoruyla tekrar hatırlanan Rydell, İsveç futbolunun ilk dönem yıldızıdır. Kaynaklara göre milli takımda yedi kere hat-trik yapmışlığı, iki kere de bir maçta 4 gol atmışlığı vardır. Toplamda ise 43 maçta 49 gol. Poul Nielsen gibi o da bir Dünya Kupası’nda yer alamamış ama 1928 Olimpiyatları’nda ülkesinin bronz madalya kazanmasına katkı sağlamıştır. Rydell ise 30’lu yıllarda yerini Danimarkalı Pauli Jorgensen’e bırakır. Golcülük iki yaka arasında gidip geliyordur.

Cılız fiziğine rağmen hep kaleyi düşünen Jorgensen, ileriki yıllarda İskandinav forvet geleneğinin de temelini atacaktır. Aslen dönemin en prestijli mesleklerinden biri olan otomobil mühendisliğini icra eden Danimarkalı oyuncu ilk milli maçına çıktığında Poul Nielsen de son maçını oynuyordur. Bir nevi bayrak teslimidir o maç. Artık Danimarka adına golleri atmaya Jorgensen devam edecektir. Nitekim de aldığı bayrağı başarıyla taşır ve 47 milli maçta 44 gol atar. Unutulmaz İskandinav forvetler tarihinde yerini alır.

Uzaktan Görenler

40’lı ve 50’li yıllarda ise bir başka Danimarkalı isim golleriyle İskandinav futboluna damga vurur. Üstelik ondan önceki isimlerden farklı olarak yurtdışında da gollerine devam eder. Golcünün ismi Carl Aage Praest’tir. Osterbros takımında ve 1948 Olimpiyatlarında gösterdiği performansla İtalya’nın yolunu tutar Praest. Juventus ileri üçlüsünde ülkedaşları John Hansen ve Karl Aage Hansen ile harikalar yaratır. Özellikle ağır İtalyan savunmalarına karşı, hızlı tekniğiyle Yaşlı Hanımefendi’nin 1950 ve 52 şampiyonluklarını kazanmasına büyük katkı sağlar. Golcülüğünün yanında onu takıma kazandıran John Hansen’e yaptığı asistlerle bir nevi vefa borcunu öder ve tatillerini aynı kasabada beraber geçirdikleri Danimarkalı golcüyü gol krallığına taşır. Her ne kadar John Hansen golcülüğüyle bir adım önde olsa da Praest o dönemin en iyi İskandinav hücumcuları arasında liste başıdır.

Juventus, Danimarkalıları hücum hattına katarak bir moda başlatır. Onu takip edecek olan takım ise Milan’dır. Bu arada hücum, Kuzey topraklarında bir kez daha İsveç tarafına geçmiştir.

1948’de İsveç Milli Takımı’yla Olimpiyat Oyunları’nda altın madalyaya ulaşan Gunnar Gren, Gunnar Nordahl ve Nils Liedholm 1949-50 sezonunda Milan’ın başarısı için bir araya gelir. İsveçli üçlü gösterdikleri performansla adlarının baş harflerinden oluşturulan ‘Gre-no-li’ lakabını alır. Onların katkılarıyla Milan, bir 1951 yılında lig şampiyonluğuna ulaşmayı başarır. Liedholm pozisyonu yaratıyordur, fırsat buldu mu da çerçeveyi görüyordur. Gren ise topu ağlarla buluşturan bir taktik dehasıdır, Nordahl ise bir gol makinesi. Gren ve Nordahl daha sonraki yıllarda İtalya’dan ayrılır ama Liedholm Milan’da kalmaya devam eder. Gunnar Nordahl, bugün halen Serie A tarihinin en golcü ikinci oyuncusu olma unvanını taşıyordur.

Yakını Seçenler

1960’ların ilk yarısına ise yine bir Danimarkalı golcü damgasını vurur: Harald Nielsen. Ülkesinde atmaya başladığı gollerine İtalya’da devam eder. 1962-63 sezonunda Bologna formasıyla 19 golle, bir sonraki sezon ise 21 golle gol kralı olur. Performası onu o dönem en pahalı transfer olarak Inter Milan’a taşır.

60’lı yılların ikinci yarısında ise rota yine İsveç’e çevrilir. Bu sefer golcü sahnesine Ove Kindvall çıkar. Ülkesinin Norrköping takımında yıldızı parladıktan ve ülkesinde yılın futbolcusu seçildikten sonra Feyenoord’un yolunu tutar İsveçli golcü. Hollanda takımında tutturduğu yüksek gol ortalamasıyla dikkat çeker. 1974 Dünya Kupası’nda İsveç milli takımıyla iyi işler yapacak olsa da gnutulmaz maçı ve golü 1970 Şampiyon Kulüpler Kupası final maçıdır. Normal süresi 1-1 biten maçın uzatmalarında iki takım da maçın penaltılara kalmasına razı olmayan bir görüntü içindedir. Yoğun Celtic baskısının yaşandığı son dakikalarda Feyenoord, ileride tek başına bekleyen Ove Kindvall’a çok uzun bir top gönderir. Yüksek ve sert gelen topu defans oyuncusu geriye doğru sektirir ve top altıpasın köşesindeki Kindvall’ın önüne düşer. Kindvall da kalecinin üstünden sert bir aşırtma vuruşuyla takımını 2-1 öne geçirir ve kupayı Hollanda takımına kazandırır.

1970’lerin ilk yarısına İsveçli Bo Larsson, ikinci yarısına ise “driplingin Danimarkalı tanrısı” Allan Simonsen damga vurur. 1972 Münih Olimpiyatları sırasında Borussia Mönchengladbach’ın efsanevi hocası Hennes Weisweiler tarafından keşfedilip transfer edilir Simonsen. Arka arkaya kazanılan zaferler, atılan ve attırılan bir goller, kazanılan Almanya şampiyonlukları, UEFA Kupaları…. Simonsen ruh ikizi Jupp Heynckes ile birlikte taraftarları için adeta bir rüya, rakipler içinse kabus olur. 1977’de ise Avrupa’nın en iyi futbolcusu seçilir ve İskandinav futbolu için bir ilktir. İki yıl sonra ise Barcelona’ya transfer olur Danimarkalı golcü. Burada da rüya yaşatmaya devam eder: İspanya Kral Kupası, Kupa Galipleri Kupası…. 84 Avrupa Şampiyonası’nda yaşadığı talihsiz sakatlıkla futbol yaşamanı noktalar. Ama futbola ara vermez, Faroe Adaları’nın yolunu tutar ve teknik direktörlük yapar.

Kardeş Kardeş

80’lere ise İskandinavya’dan iki kardeş damgasını vurur. Michael ve Brian Laudrup. Michael Laudrup çoğu otoriteye göre futbol tarihinin en yetenekli ve zarif oyuncularından biridir. Bire bir kaldığı her savunmacıyı rahatlıkla geçebilen ve müthiş pas yeteneği ile çok şık asistler yapabilen Laudrup, Juventus, Barcelona ve Real Madrid gibi Avrupa’nın büyük kulüplerini yıllarca formasını giyer. Özellikle Cruyff’un ‘Rüya Takım’ının bir parçası olduğu Barcelona döneminde Guardiola, Barkero ve Begiristain ile oluşturduğu müthiş sinerjiyle takımını 4 sezon üst üste La Liga şampiyonluğuna taşır. Ardından tartışmalı bir Real Madrid macerası olur. Ama müthiş performansını orada da sürdürür.

Madrid ekibiyle daha ilk sezonunda La Liga şampiyonluğu yaşayarak, oluşmasında çok büyük pay sahibi olduğu Barcelona hegemonyasının yıkılmasında başrol oynar. Danimarka tarihinin en büyük turnuvasını ise kaçırır.

EURO 92 elemelerinde teknik direktör Richard Nielsen ile yaşadığı anlaşmazlık sebebi ile milli takımını bırakan Laudrup, ülkesinin Avrupa Şampiyonu olmasına katkıda bulunamaz. 80’lerin ikinci yarısına damga vuran kardeşi Brian ise hızı, driplingi ve doğrudan kaleyi düşünmesiyla dikkat çeker. Bayern Münih, Fiorentina, Milan, Glasgow Rangers ve Chelsea gibi önemli kulüplerin formasını giyen Brian Laudrup, Danimarka Yılın Futbolcusu ödülünü tam 4 kere kazanarak bu ödülü en fazla alan isim olur.

Ezber Bozan

90’lara gelindiğinde ise golcüler konusunda Kuzey Avrupa futbolundaki İsveç-Danimarka hegemonyasını yıkan bir isim çıkar: Jari Litmanen. Finlandiyalı futbolcu o dönemki İsveçli golcüler Tomas Brolin, Martin Dahlin ve Kennet Andersson’u arkasında bırakır.

Ajax’ın bir döneme damga vurmuş gözlemci ekibi onu Finlandiya Kupası finalinde keşfeder. 1992’de Sami Hyypia ile birlikte forma giydiği MyPa takımında 18 maçta 7 gol atar. Gollerden biri de Finlandiya Kupası finalindedir. O yıl ülkesinde yılın futbolcusu da seçilen Litmanen Ajaxlı gözlemcilerin de olumlu notuyla Louis van Gaal yönetimindeki Ajax’ın yolunu tutar.

Jari litmanen deplasman kariyerindeki ilk sezonunda Hollanda Kupası ile başlar. 93-94 sezonunda Hollanda ligi şampiyonluğu ve Hollanda Süper Kupası ile devam eder. Bir sonraki sezon ise başarılar katlanarak büyür: 1994-95 Hollanda ligi şampiyonluğu, Hollanda Süper Kupası, Hollanda Kupası, Şampiyonlar Ligi şampiyonluğu, Süper Kupa, FIFA Kıtalararası Kupası… 21 yaşında kapıdan ilk adımını attığından eski patronu Van Gaal’in peşinden 28 yaşında Barcelona’ya transfer olduğu süreçte Litmanen 159 maçta 91 golle ulaşır. Katalan ekibinde istediği forma şansını bulamayan Finli golcü Ada’nın yolunu tutar ve Liverpool forması giyer. Oynadığı bir sezonda İngiltere lig şampiyonluğu, FA Cup , FA Community Shield, UEFA Kupası ve UEFA Süper Kupası olmak üzere 26 maçta 5 gol atar. Sakatlıkların etkisiyle tekrar Ajax’a döner Litmanen. Futbolu ilk kulübü HJK Helsinki’de bıkarır, Finlandiya ve kuzey futbolunun unutulmaz golcüleri arasında yerini alır.

Ve listeye dahil etmediğimiz İzlanda’lı Asgeir Sigurvinsson, Hellas Verona’nın tarihteki ilk ve tek şampiyonluğuna büyük katkısı olan Danimarkalı golcü Preben Ekjaer, Serie A tarihinin en golcü altıncı futbolcusu İsveçli Kurt Hamrin, Norveçli Tore Andre Flo, Ole Gunnar Solsjkaer ve daha nicesi…

Kuzeyin golcüleri futbol tarihinde önemli izler bırakır. Hem ülkeleri adına hem de oynadıkları takımlar adına… Ama Kuzey Avrupa futbolu tıpkı kalecilerde olduğu gibi, maalesef günümüzde Zlatan ibrahimoviç dışında gol yollarında bir teminatları yok.

Paylaş00000