‘’Almanya’nın kazandığı 1974 Dünya Kupası’nın finali Münih Olimpiyat Stadı’nda günler ve geceler boyu oynanıyor hala.’’ der Güney Amerikalı yazar Eduardo Galeano, Gölgede ve Güneşte Futbol kitabında.
Ne de güzel anlatmıştır yazar kelimelerinde. Dilsiz olsa da geçmişi olan stadyumlar asla sessiz değildir. Ağlarla kuçaklaşan goller, dile gelen tezahüratlar, göğe sunulan kupalar, para öncesi dönemin ritüeli gibi maçtan sonra değiş tokuş yapılan formalar, jübilesinde çimlerle vedalaşan futbol ihtiyarları… Aslında hepsi, o ayaktopu mabedinin içindedir. Bırakıp gitmezler, gidemezler yuvalarını. Ama gün gelir taşınmak zorunda kalır yaşananlar, yaşandığı yerden.
İşte öyle bir hikayedir, İspanya’nın Bilboa kentindeki San Mames’in başına gelenler (ya da gelecek olanlar). Çünkü o da bir gün ölümü tatmak için gelmiştir bu dünyaya.
Hikaye, İtalya’daki büyük Collesium’un inşaatından yaklaşık yüz elli yıl sonraya yani M.S. 200’lü yıllara dayanır. Bir Bizans hikayesidir. Yerel efsaneye göre Aziz Mamas, Kıbrıs’ta orman içinde yaşayan fakir bir keşiştir. Devrin Bizans valisine vergi ödemeyi kabul etmez. Vali, azizi tutuklamaları için askerlerini ormana gönderir. Askerler ormanda yol alırken birden karşılarına bir aslan çıkar. Ki o zamana kadar Kıbrıs’ta aslan hiç görülmemiştir. Aslan oradaki kuzuyu tam parçalayacakken bu sefer Aziz Mamas, aslanı sakinleştirir; kuzuyu kaptığı gibi aslanın sırtına biner. Vali’nin yanına gider. Vali, gördüklerine şaşırır ve onu hemen bağışlar. Yıllar sonra müritleri Aziz Mames adını İspanya’ya taşır. Bilboa şehrinde onun adına bir katedral inşa edilir. İşte o katedral, daha sonraların yanıbaşındaki Bilboa’nın stadına adını verir. Bilboalı’lara da aslanlar denir.
İngiltere’deki Highburry Stadı’ndan on altı gün önce yani 21 Ağustos 1913 yılında dünyaya gelir ‘Katedral’ lakaplı futbol mabedi. 7.000 kişiliktir ve İspanya’nın ilk stadıdır.
İngiltere’deki statlardan esinlenerek tasarlanan San Mames, Atletik Bilboa ile, o senenin İspanya şampiyonu, Racing Club de Irun arasında oynanan maçla ’’Merhaba’’ der futbolseverlere. Stattaki ilk golü de ‘Pichici’ lakaplı Rafael Moreno atar. Bu öyle bir goldür ki, daha sonraki yıllarda La Liga’nın gol krallarına verilen bir ödüle dönüşür. Böylece her sene Marca gazetesi tarafından en çok gol atana Pichici Ödülü verilir İspanya’da.
18.yy’da Bilboa bir sanayi ve liman şehrine dönüşür ve sürekli göç almaya başlar. Şehre göç edenler arasında İngiltere’den gelen işçiler de vardır. Sadece iş gücü olarak kalmazlar, şehri futbolla da tanıştırırlar. Böylece 1898 yılında (renklerini o yılların ünlü İngiliz takımları olan Sunderland ve Southampton’tan alan) Athletic Club de Bilboa kurulur. O dönemde Southampton maçlarını The Dell’de, Sunderland ise Roker Park’ta oynamaktadır.
1913 yılında San Mames’e geçmeleriyle ’birliktelik’ başlar. Ardı ardına kupalar havaya kaldırılır statta. ‘Katedral’ bir anda Basklar’ın özgürlüklerini savunduğu bir mabete dönüşür. Kazanılan hep kupa, vergi toplayan Vali’ye karşı girişilen savaşta özgürlüğe adanan bir adaktır adeta. O zamanlar çok uzaklarda yani İstanbul’da Taksim Stadı daha inşaa edilmemiştir.
1930 yılında çifte kupaya tanıklık eder San Mames. Ardından 30’lu yılların ilk yarısına damga vurmaya devam eder Bilboa. O dönemdeki en büyük rakiplerinden biri olan Barcelona maçlarını daha Camp de Les Corts’da oynamaktadır.
Real Madrid’in Chamartin Stadı’nı bırakıp maçlarını Bernabeu’da oynamaya başlamasından üç yıl sonra yani 1950 yılında San Mames Stadı’nın ilk bakımı yapılır. Ana tribün genişletilir ve yükseltilir. 1956’da şampiyonluk kupası San Mames’te havaya kaldırılır.
60’lı yıllarda yenileme çalışmaları devam eder ve kale arkasındaki tribünler tamamlanır. Nihayet 70’li yıllarda yeni ve son tribünün inşaasıyla birlikte Katedral tamamlanır. Günümüzdeki halini alır.
1976-77 sezonunda San Mames ilk kez UEFA Kupası finaline tanıklık eder. Finalde Bilboa’nın rakibi Juventus’tur. 5 Mayıs 1977’de Torino’da Comunale Vittorio Pozzo stadında oynanan karşılaşmayı 1-0 yitiren Kırmızı-Beyazlılar, 18 Mayıs’ta San Mames Stadı’ndaki karşılaşmayı 2-1 kazanmasına rağmen, gol averajıyla şampiyonluğa ulaşamaz. Katedral’de matem vardır o akşam.
82 Dünya Kupası’na İspanya evsahipliği yapar. Kaderin cilvesidir ki İngiltere grup maçlarının hepsini San Mames’te oynar ve yıllar önce Bilboa’yı futbolla tanıştıranların torunları Katedral’de oynadığı üç maçtan da zaferle ayrılır.
1983 yılında şampiyonluk yaşar San Mames, 1984 yılında ise çifte kupa zaferine tanıklık eder. 90’lı yıllar durgun geçer, 2000’lerde yani Millenium’lu yıllarda Katedral neredeyse ikinci lig maçlarına evsahipliği yapmanın eşiğinden döner. O dönemde Galler’de Millenium Stadı yeni inşaa edilmiş, Ninian Park Stadı tarih olmuştur.
Bilboa için tüm bu başarısızlıklar beraberinde mali krizi de getirir. 2009’a kadar formasına reklam almayan Bilboa, daha fazla dayanamaz ve formaya reklam alır. Bir nevi vergi toplayan Vali’ye yenilir Bilboa. Sonra o gün gelip çatar. San Mames kapasitesiyle artık gerektirdiği kadar kazandıramamaktadır. Bir an önce yıkılmalı, yenisine geçilmelidir. Öyle ya endüstriyel futbol denen Vali’nin mutlaka vergisi ödenmelidir.
2010 yılında yeni stadın yani San Mames Barria’nun temeli atılır. 2014 yılında hizmete girmesi beklenen stat, 240 milyon euroya mal olacaktır. Kapasite de 55.000 kişi yani şimdiki stattan tam 15 bin taraftar daha fazla barındıracaktır.
Collesium, Highbury, The Dell, Roker Park, Taksim, Camp de Les Corts, Chamartin, Comunale Vittorio Pozzo, Ninian Park ve yakın zaman da San Mames… Galiba yazılı olmayan bir kural var: her stat bir gün ölümü tadacaktır. Her ne kadar San Mames’i bekleyen kader yıkım olsa da -diğerlerinden farklı olarak- bu sefer anılar hemen yan tarafa taşınıyor olacak. Hayat Bilboalılar için eskisi gibi olmasa da devam edecek. Son sözü yine yazar Eduardo Galeano’ya bırakalım: “Top döndükçe Dünya da döner.”
0
0
0
0
0
